Bij welke Kp-index zie je noorderlicht in Nederland?

Volgens onze berekeningen kan het noorderlicht laag boven de noordelijke horizon verschijnen vanaf ongeveer Kp 5,5 in Groningen, Amsterdam en Rotterdam, en vanaf ongeveer Kp 6 in Brussel. Hoe hoger de Kp, hoe hoger aan de hemel en hoe verder naar het zuiden het te zien is. Een heldere, donkere lucht is wel altijd nodig.

Wat betekenen G1 tot en met G5?

Dat zijn de stormniveaus van de Amerikaanse NOAA. G1 hoort bij Kp 5, G2 bij Kp 6, G3 bij Kp 7, G4 bij Kp 8 en G5, het extreme niveau, bij Kp 9.

Wanneer was er voor het laatst sterk noorderlicht boven Nederland?

In de nacht van 10 op 11 mei 2024. Volgens de USGS was het de eerste G5-storm sinds 31 oktober 2003. Het KNMI meldde dat op 10 mei vrijwel de hele lucht boven Nederland gekleurd was.

Waarom ziet noorderlicht er op foto's mooier uit dan in het echt?

Zwak noorderlicht ziet er voor het oog grijzig uit, omdat we in het donker slecht kleuren zien. Een camera of telefoon in nachtmodus verzamelt een paar seconden lang licht en laat het groen en roze zien dat je ogen missen.

Noorderlicht in Nederland en België: welke Kp heb je nodig?

Waarom het noorderlicht soms tot Nederland komt

Noorderlicht ontstaat als geladen deeltjes van de zon op de bovenste lagen van de atmosfeer botsen. Meestal gebeurt dat in een ring rond de magnetische pool, boven Scandinavië, IJsland, Canada en Alaska. Als de zon een grote wolk plasma onze kant op slingert, wordt het aardmagnetisch veld flink door elkaar geschud en schuift die ring naar het zuiden. Dan maken ook Groningen, Amsterdam en Brussel een kans.

Hoe sterk zo’n verstoring is, zie je aan de Kp-index.

De Kp-index in het kort

Kp loopt van 0 tot 9. Bij 0 tot 3 is het magnetisch veld rustig, vanaf 5 spreek je van een geomagnetische storm. De Amerikaanse ruimteweerdienst NOAA verdeelt stormen in vijf niveaus:

Kp	Stormniveau	Wat het betekent voor noorderlicht bij ons
5	G1, zwak	noorderlicht in Scandinavië, bij ons meestal net niet te zien
6	G2, matig	kans laag boven de noordelijke horizon, in Nederland en in Brussel
7	G3, sterk	betere kans, het licht kan hoger aan de hemel staan
8	G4, zwaar	goede kans in heel Nederland en België
9	G5, extreem	zoals in mei 2024: de lucht kan tot ver boven je hoofd kleuren

Volgens NOAA is noorderlicht bij G2 meestal te zien tot ongeveer 55° geomagnetische breedte, bij G3 tot 50°, bij G4 tot 45° en bij G5 tot 40°. Geomagnetische breedte is niet hetzelfde als de breedtegraad op de kaart. De magnetische pool ligt boven Noord-Canada, waardoor Noord-Amerika bij dezelfde breedtegraad “dichter” bij het noorderlicht ligt dan Europa. Montréal ligt zuidelijker dan Lyon en heeft volgens onze berekeningen toch maar ongeveer Kp 5 nodig, minder dan Amsterdam.

Welke Kp heeft jouw stad nodig?

Onze schatting voor noorderlicht laag boven de noordelijke horizon:

Groningen: ongeveer Kp 5,5,
Amsterdam: ongeveer Kp 5,5,
Rotterdam: ongeveer Kp 5,5,
Brussel: ongeveer Kp 6.

Binnen Nederland is het verschil dus klein. Groningen zit binnen die afronding het gunstigst, Rotterdam net iets minder gunstig dan Amsterdam. Veel belangrijker dan de stad waar je woont is of je een donkere plek met vrij zicht op het noorden vindt. In de Randstad is dat lastiger dan in Friesland, Groningen of op de Waddeneilanden.

Voor je eigen stad kijk je op de pagina Noorderlicht vannacht. Daar zetten we de actuele Kp naast de waarde die elke stad nodig heeft.

Zo lees je de verwachting

NOAA publiceert een Kp-verwachting voor drie dagen. Die zie je op onze noorderlichtpagina, samen met de actuele Kp en de poollichtovaal live. Een paar regels die veel teleurstelling schelen:

Een verwachting is onzeker. Een plasmawolk is lang onderweg, en hoe sterk hij echt is, merk je pas als hij aankomt. Een verwachte Kp 7 kan uitdraaien op een 5, of oplopen tot een 8.
Alleen de nacht telt. Een hoge Kp midden op de dag heb je niets aan. Kijk of de hoge waarden in jouw nachtelijke uren vallen.
Bewolking gooit roet in het eten. Zelfs bij Kp 8 zie je niets onder een dicht wolkendek. Kijk op de wolkenkaart live.
De maan zit in de weg. Rond volle maan verdwijnt zwak noorderlicht in de lichte lucht. De maanfase van vandaag staat op De hemel vandaag.
Midden in de zomer blijft het te licht. Rond de langste dag wordt het in Nederland en België ook rond middernacht niet echt donker. Of er vannacht een astronomische nacht is, zie je eveneens op De hemel vandaag.
Houd de ovaal in de gaten. De kaart van de poollichtovaal laat zien hoe ver het noorderlicht op dat moment naar het zuiden reikt. Schuift de rand voorbij Denemarken richting de Noordzee, dan is het tijd om naar buiten te gaan.

Waar en hoe je kijkt

Ga de stad uit. Straatverlichting en kassen in de buurt maken zwak noorderlicht onzichtbaar. Een paar kilometer buiten een grote stad maakt al verschil.
Zoek vrij zicht op het noorden. Een dijk, het strand, een polder of een meer. Bij ons blijft het noorderlicht meestal laag boven de horizon, en elke bomenrij aan de noordkant zit dan in de weg. De Waddenkust en de noordkant van de eilanden zijn ideaal.
Geef je ogen de tijd. Je nachtzicht bouwt zich langzaam op. Kijk in de tussentijd niet naar een fel telefoonscherm.
Maak een foto met je telefoon. De nachtmodus met een paar seconden belichting laat kleuren zien die je oog nog niet ziet. Vaak verraadt pas de foto dat het noorderlicht er al is.
Heb geduld. Noorderlicht komt in golven. Een rustige lucht kan binnen een paar minuten veranderen in heldere zuilen.

Het sterkste noorderlicht in jaren

In de nacht van 10 op 11 mei 2024 bereikte een storm van het hoogste niveau de aarde, G5 of Kp 9. Volgens de USGS was de vorige G5-storm op 31 oktober 2003. Het KNMI schreef dat de storm de aarde op 10 mei vanaf ongeveer 19:00 uur bereikte en dat de activiteit om 23:30 uur piekte. Op 10 mei was volgens het KNMI vrijwel de hele lucht in ons land gekleurd, iets wat je hier normaal nooit ziet.

Zulke nachten zijn zeldzaam. Maar in oktober 2024 maakten NASA en NOAA bekend dat de zon in de maximumfase van haar 11-jarige cyclus zit. In die periode komen sterke geomagnetische stormen vaker voor dan normaal. Het loont dus om de verwachting in de gaten te houden en bij een stormwaarschuwing ’s avonds even naar de wolkenkaart te kijken.